كليفورد ادموند باسورث ( مترجم : فريدون بدره اى )

127

سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى )

الغاى تجارت پرسود برده و نفوذ روزافزون تجارتى اروپا در تونس ، به اضافهء سوء ادارهء مملكت ، محمد صادق بيگ را در 1286 / 1869 به لبهء پرتگاه ورشكستگى كشانيد و منجر به تحميل يك كميسيون مالى بين‌المللى براى رسيدگى و تنظيم بدهىهاى تونس گشت . فشار فرانسه به اشغال نظامى تونس در 1289 / 1881 كشيد و به دنبال آن تحت الحمايگى تونس در 1300 / 1883 اعلام شد . به اين ترتيب ، بيگ‌هاى بعدى تحت فرمان يك ژنرال مقيم فرانسوى كار مىكردند . بيگ‌ها عليرغم آن‌كه اصلا خارجى و بيگانه بودند ، گاهى آثارى از خود بروز مىدادند كه نشان مىداد كه نمايندهء منافع مردم تونس نيز هستند ؛ اما در قرن بيستم جنبش‌هاى ملى دستور يا قانون اساسىگرايان و سپس حزب‌هاى دستور نوين قدرت يافتند . در 1956 فرانسه قبول كرد كه به تونس استقلال كامل بدهد ، اما آخرين بيگ حسينى كه در قيروان به شاهى تونسيان برداشته شده بود ، دو ماه بيشتر سلطنت نكرد و حزب دستور نوين به رهبرى حبيب بورقيبه او را از مملكت بيرون راند و اعلام حكومت جمهورى شد . بيگ‌ها وابستگى خود را به سلاطين عثمانى با ضرب سكه فقط به نام آنان در تونس نشان مىداده‌اند ، تا اين كه در سال 1272 / 1856 محمد دوم ابن حسين دوم شروع كرد به افزودن نام خود به نام سلطان عثمانى در روى سكه‌ها . با اشغال تونس به وسيلهء فرانسوىها ، بيگ‌ها و بعدا شاهان تونس به نام خويش سكه ضرب كردند . كتابشناسى - زامباور ، 84 - 85 . - دائرة المعارف اسلام ، ويرايش اول ، « تونس . 2 . تاريخ » ، ( ر . برانشويگ ) ؛ ويرايش دوم ، « حسينيان » ( ر . منتران ) . - P . grandchamp , " Arbre genealogique de La Famille hassanite ( 1705 - 1914 ) " , Rev . Tunisienne , nos . 45 - 7 ( 1941 ) , 233 . - R . Mantran , " La titulature des beys de Tunis au XIX siecle d'apres le documents d'archives turcs du Dar - el - Bay ( tunis ) " , CT , nos 19 - 20 ( 1957 ) , 341 - 8 . - ل . كارل براون ، تونس در زمان احمد بيگ 1837 - 1855 ، پرينستن 1974 ، با جدول گاهشمارى وقايع در صفحهء پانزده - هيجده . - هيو مونتگمرى - مسينگبرد ، خاندان‌هاى شاهى دنيا ، تأليف بورك ، جلد دوم ، افريقا و خاورميانه ، لندن 1980 .